Kenny De Cuyper
is zorgmanager geriatrie in het AZ Nikolaas. Kenny doceert ook aan de Antwerpse Karel de Grote Hogeschool.

Blogberichten 2012
Leven in een risicomaatschappij, elke dag weer keuzes maken - 22 augustus 2012

Ongeveer 3 jaar heeft het geduurd maar nu heb ik het gevoel dat ik de sleutel heb gevonden in m'n cursus gerontopsychologie. Als eerste hoofdstuk wordt de oudere geschetst in de huidige maatschappij, met groeikansen en beperkingen op de 3 domeinen van het BPS-model. Een tweede hoofdstuk biedt een inleiding en kleine verdieping in het domein van levensverhalen om tot slot te eindigen met een introductie in de contextuele hulpverlening. Immers, om de oudere zorgvrager en zijn of haar directe omgeving op een gepaste manier te kunnen benaderen, is een holistische visie en interesse in het levensverhaal meer dan noodzakelijk. Maar de sleutel die heeft geleid tot een persoonlijk gevoel van voldoening heb ik gekregen van een 90-jarige dame die ik gisteren heb mogen ontmoeten. Het gesprek dat we hadden, kaderde in een geriatrisch assessment, al is het leuker om het verhaal te laten ontwikkelen en te sturen met vragen in het achterhoofd, dan heel strak te blijven bij de assessmentvragen. Dat heeft de situatie gisteren nog maar eens duidelijk gemaakt.

Een korte schets van de situatie:
Mevrouw en meneer wonen samen in een huis, met een trap naar de slaapkamer boven. Enkele dagen geleden lag meneer al in bed, maar mevrouw moest beneden nog iets gaan doen. Ze weet eigenlijk nog steeds niet goed wat. Plots moet ze gevallen zijn en lag mevrouw onderaan de trap. Meneer heeft z’n echtgenote geholpen en in bed gelegd. Een bijkomend probleem voor beiden is een zeer ernstige visusstoornis, maar toch is de man er goed in geslaagd. ’s Morgens is de zoon langs gekomen en heeft hij onmiddellijk de ambulance gebeld. Mevrouw lag met nog een gapende hoofdwonde (ondertussen niet meer te hechten), een verplaatste polsfractuur rechts en een pols- of radiusfractuur links te wachten in bed. Mevrouw zegt tijdens het gesprek dat ze daar niets moet van hebben gevoeld.

Na deze beschrijving kwamen er spontane vragen bij me op zoals meestal ook bij andere ouderen, zonder de bedoeling te wekken om heel restrictief te zijn: Vindt u zelf dat u samen met de echtgenoot op een voldoende veilige manier in uw huis kan verblijven, zonder hulp van derden? Hoe zijn de taken dan verdeeld naar huishouden, naar maaltijden en noodzakelijke verplaatsingen over langere afstand? U moet regelmatig medicatie innemen, maar slaagt u er in om de medicatie te onderscheiden van elkaar en uiteindelijk ook uit de verpakking te krijgen? Als de visuele stoornis echt hinderlijk is voor het dagelijkse leven, en mogelijk leidt tot gevaarlijke situaties, wat houdt u dan tegen om op consultatie te gaan bij een oogarts? … (deze vragen werden bij benadering gesteld, meegaand in het verhaal van de dame).

Mevrouw zegt dat ze met haar man dagelijks praat over de thuissituatie, over de bezorgdheden van hun zoon, over de zelfredzaamheid van hen beiden, over de ‘samenwerking’ met de huisarts die hen toch niet verstaat want het is een jongeman en het koppel heeft elkaar net voor Wereld Oorlog II leren kennen enz. Meneer en mevrouw ontmoeten elkaar dus in 1938 en zijn sindsdien 74 jaar onlosmakelijk verbonden. Dat geeft een sterke band. Ze hebben een blindelings (woordspeling van mevrouw) vertrouwen en steunen elkaar waar mogelijk. De man poets het huis ondanks z’n visuele beperking, is met allerlei opsmukwerkjes bezig, en samen gaan ze naar de winkel, arm in arm met een kaddy achter hen aan. Mevrouw zegt dat de visusstoornis bij zichzelf toch ook een belemmerende factor is geworden voor het dagelijks functioneren, maar een ingreep zal niet meer gebeuren. De echtgenoot is 5 jaar geleden geopereerd en maar helaas zonder positief resultaat. Daarom is mevrouw overtuigd dat de wetenschap nog niet ver genoeg staat en heeft ze besloten te wachten.

Er is wel 1 probleem bij de man en dat zorgt toch voor wat onzekerheid. De man heeft immers meer dan 7 jaar geleden een pacemaker laten plaatsen. De cardioloog vertelde dat de levensduur van de batterij ongeveer 7 jaar was. Nu zijn ze er al ruim 6 maanden voorbij en dus komt de angst van een plotse dood in de geest. De man is nog niet klaar om te sterven, volgens de echtgenote, en zelf wil ze niet meer dat haar man het risico loopt om te sterven tijdens of na de operatie. Elke dag en bij elk gevoel van narigheid bij de man wordt angstvallig naar elkaar gekeken. Telkens ook wordt nagedacht over hun levensomstandigheden … maar zoals elke dag voordien gaat de zon onder en zijn ze blij dat ze zonder kleerscheuren de dag zijn doorgekomen. Terwijl ze dit vertelt, beseft ze dat die pacemaker eigenlijk een zeer invloedrijke rol speelt voor hun kwaliteit van leven. Maar nog is dit niet voldoende om een consultatie bij de cardioloog af te spreken.

Breinbrekend is het bijna om elke dag opnieuw keuzes te moeten maken: Gaan we A doen of B? Gaan we voor een medische interventie of niet? Krijgen daardoor een veiliger gevoel of niet? Overleven we de dag van vandaag nog? Van plannen maken is uiteraard geen sprake meer. Het leven verloopt van dag tot dag.

Deze ervaring, dit gesprek, is een prachtig voorbeeld van hoe ouderen ook vandaag nog worden uitgedaagd om op latere dag soms zeer belangrijke beslissingen te nemen. Keuzes moeten we blijven maken, zolang de wekker tikt.

Uit een handboek over ‘psychologie bij ouderen’ had ik onthouden dat reminiscentie soms kan helpen om een gesprek gaande te houden en/of een doorbraak te vinden in een onzekerheid door reflexie naar de tijd van weleer. Dat lag hier zeer gevoelig, daar mevrouw de V1- en V2-bommen nog bijna dagelijks zag vliegen … in gedachten, zo angstaanjagend!

Praten over dementie met meneer en de dochter - 25 juli 2012

Vandaag ontmoette ik een echtpaar, ze noemden zichzelf 'kinderen van de oorlog'. De man was zeer hardhorig, de vrouw moest leren leven met een diagnose van SDAT (seniele dementie van alzheimer type). De man vertelde eigenlijk meer over vroeger dan de echtgenote. Mevrouw bevestigde dan weer de uitspraken van de man over de diagnose van dementie, maar sprak terzelfder tijd over een goed geheugen en de invloed van de leeftijd. Volgens haar was er van dementie bij haar alleszins geen sprake ... maar haar man ... . Opmerkelijk aan deze situatie was dat beide personen zo open over de diagnose en de invloed op het dagelijkse leven spraken.

Enkele weken geleden was het contact met een andere persoon (opgenomen in het ziekenhuis met maagklachten) veel meer rakend, veel meer geladen ook. Op vraag van het verplegend team moest ik bij meneer graag zo snel als mogelijk een MMSE komen afnemen. Immers, meneer gaf een verwarde indruk en de klacht waarmee hij werd opgenomen was zo goed als onder controle. De arts maakte zich zorgen over een ontslag naar huis en wenste een MMSE om vroegtijdig aan ontslagplanning te doen, in overleg met de dochter en de echtgenote.

Toen ik op de kamer kwam, was de dochter op bezoek. Ik stelde me voor en vroeg toestemming om enkele quizvragen te komen stellen, zodat we een beter beeld kregen over het geheugen van meneer, immers in een ziekenhuis wordt veel informatie gegeven en evenzeer gevraagd. Dan moeten we goed kunnen inschatten of de informatie 1/ goed is aangekomen/begrepen en 2/ dat de gegeven informatie ook betrouwbaar is.
Omdat de dochter-vader band een heel aangenaam gevoel gaf, vertelde ik aan de dochter dat ze op de kamer mocht blijven, maar dat ze tijdens de vragen niet mocht helpen.

Meneer beloofde dat hij zijn uiterste best zou doen. Bij de eerste 5 oriënterende vragen maakte hij een behoorlijke indruk. Hij keek naar de dochter en gaf aan dat het straf was want hij wist al bijna welke vragen er gingen komen ... maar toch wist hij niet altijd een antwoord te vinden. Bij de vragen over de oriëntatie zag ik dezelfde gemotiveerde blik in de ogen, die zachtjes aan verzonk naar een uitdrukking van falen of was het nog faalangst?
Toen kreeg meneer de informatie over het onthouden van 3 woordjes. Meneer keek naar de dochter en zei dat de vragen heel gelijkaardig waren met deze van een dame, ongeveer 2 weken geleden. Ik vroeg me af of hij dan al een MMSE test had ondergaan, en de dochter bevestigde. Omdat de frustratie (of misschien toch eerder falen) bij meneer meer en meer aanwezig was en daar er reeds een resultaat was gekend in een omgeving buiten het ziekenhuis (mogelijk minder stressvol), besloot ik om niet door te gaan met de vragen. De echtgenote was ondertussen ook binnengekomen. Meneer deed een kort verhaal over de soortgelijke vragen die we net hadden overlopen. Ik voelde dat er nog wel nood was aan een verder gesprek en vroeg meneer hoe hij deze laatste weken dan had ervaren. Dit bleek een goede opener want plots kon ik me veel meer inleven in zijn verhaal dan met alle standaardvragen op mn papieren. De echtgenote dacht dat een woonzorgcentrum de enige oplossing was maar dagopvang (mogelijk als tussenstap naar een woonzorgcentrum) was nog heel ongekend. Het gesprek verliep heel familiaal, heel kortbij en vooral heel open over dementie waarbij meneer zelf z'n beperkingen kon aanduiden. Dit was een zeer leerrijke ervaring daar het voor mij was alsof ik continu op een grote ijsplek stond, geen woordje mocht verkeerd overkomen of uitgesproken worden .. en toch stond het gezin heel open en gaven ze een opgelucht gevoel nadien.

Een belangrijke les voor mij is om niet haastig en gauw een test af te nemen maar eerst even voor te bereiden met een grondige gegevensverzameling, al weet ik wel dat het zou moeten. Ook het verplegend team bleek behoorlijk verrast over het verhaal maar droeg verder zorg met een warm hart!

'Dag zuster', een superboek over verpleegkunde - 15 mei 2012

Hoi hoi, heb jij het al gelezen, het boek dat veel wegheeft van een geschiedenisboek der verpleegkunde, genaamd 'Dag Zuster'? Ik heb het de eerste maal gezien in voorontwerp, met de vraag of ik nog iemand kende die al jaren in het verpleegkundig beroep zat en een verhaaltje kon vertellen. Een tweede keer bladerde ik snel door het boek op de NVKVV-week van verpleegkunde in Oostende. Ik begon halfweg en bladerde wat naar links en rechts. Het deed me niet echt iets, zo een samenraapsel van losse verhalen. MAAARR niets bleek minder waar! Ondertussen ben ik begonnen bij het begin, wat meestal een wijze daad is, en heeft het boek mij in z'n greep. Ik ben niet echt een boekenworm maar dit boek inspireert, het geeft inzicht in basiselementen van verpleegkunde, waarden die nog steeds spelen bij de keuze voor het beroep. Misschien is het wel zo dat verpleegkunde echt een roeping moet zijn, als je kijkt naar de taferelen die zich vroeger voordeden, naar hoe toen de zorg werd gedragen voor de armen in de samenleving. Misschien roepen de geesten van al deze bezielers wel ergens van ver: kom maar, wandel mee in een verhaal van pure menselijkheid, van liefde en dankbaarheid (ook al kan het er soms heftig aan toe gaan) ...

Wat mij vooral heeft aangesproken tot hiertoe, is dat er op de ene of andere manier een sterke verhaallijn in zit met een situering van wat verpleegkunde in den beginne omvatte en hoe het van bij de grieken tot nu is geëvolueerd, met daaraan gelinkt verhalen van verpleegkundigen die op de ene of andere manier mooi aansluiten of aanvullen.

Ik ga snel nog even verder lezen, want er heeft al iemand gevraagd om het boek even te kunnen lenen!
Groeten en ... veel leesplezier!

Moemoe, het ga je goed daar over de grens - 2 mei 2012

1 mei, dag van de arbeid, dag van de werklustigen, dag van en voor iedereen die zich elke morgend of avond uit bed hijst om een steentje bij te dragen aan de maatschappij, aan een groep van hulpbehoevenden of aan heel kwetsbare individuen, een dag ook van eenheidsgevoel en terugdenkend aan de film van Daens: een dag van eenvoud, van blijdschap met kleine dingen zoals 'dicht bij elkaar en genieten van die kostbare moment'. En de zon ... die scheen gisteren voor het eerst dit jaar zo fel en gaf ze zoveel warmte dat eenieder zich maar al te graag overgaf aan het verlangen en begon te dromen van nog warmere oorden.

Moemoe, ondanks een groot verlies voor ons allemaal ben ik toch blij dat je eindelijk aan de grote reis bent begonnen, dat je de kans hebt gekregen om het lijden vaarwel te zeggen, om te gaan naar die plek waar iedereen die je lief was op jou wacht. Ik had al jou gekke uitspraken, je gevatte kritiek tijdens wielerkoersen, je wijsheid ook en je levensvragen moeten opschrijven, dan had ik ze later kunnen doorgeven aan iedereen die het wil of moest horen, maar wat met 'had, als dan en ik kon'. Moemoe, wees gerust, ik heb goed naar jou geluisterd en onthouden wat ik moest onthouden.
Het ga je nu goed grootmoe, daar over de grens van het leven hier, weg van al die mensen die met goede bedoelingen bij je bleven waken, weg van de wc-stoel wat zo mensonwaardig leek voor een fiere dame als jij om geholpen te worden en tegelijk een opluchting was om eens even uit bed te komen, weg van je huisje met zicht op de schouwpijp van de buren en een uitgedroogd stengeltje onkruid ernaast waar je uren naar hebt zitten staren, maar vooral opweg naar een plek in zonder bezorgdheden en een plek diep in onze herinnering. M'n kaarsje brandt, m'n tas thee staat naast me ... dingen die ik van jou heb geleerd om even stil te staan en met gedachten bij de andere te zijn.

Kenny


Interactieve discussie Liaison Geriatrie - 17 april 2012

Op de week van verpleegkunde werd al een tipje van de sluier geligt, namelijk dat screenen en assessen van oudere zorgvragers toch echt wel belangrijk wordt om de zorgplanning voor deze patiënten heel gericht te kunnen doen, met oog voor een goede kwaliteit van zorg. Doch, misschien werd niet iedereen bereikt in Oostende en dus stelden we ons de vraag of het zinvol zou zijn om vanuit onze eigen campus GZA St Augustinus onze dagelijkse ervaringen te delen met andere ILG-leden en geïnteresseerden, om vooral van elkaar te leren. En of... zo bleek. We mikten op 30 geïnteresseerden en moesten afremmen bij meer dan 90 deelnemers, van Knokke Heist tot het Oosten van Limburg, echt fantastisch.

Aan de hand van korte presentaties werd de zin van screening van de oudere persoon op een geriatrisch profiel besproken, om verder te gaan met het belang van een gezonde redenering bij een uitgebreider assessment (m.a.w. niet enkel focussen op de vragen per meetinstrumentje maar ook denken aan andere karakteristieken, vb. voedingsproblematiek en de invloed van medicatie op de eetlust, bij het invullen van de MNA). Na de pauze werd de mogelijkheid van maskering of facadegedrag helder gebracht, naast de implementatie van ILG in een ziekenhuis, om af te ronden met de rol van de geriater als adviserend lid en collega van andere niet-geriaters, met ILG op de spoed en de eerste ervaringen van ILG op een nierdialyse.
Wat ons vooral is bijgebleven, is de interactie, de échte discussie die werd gevoerd in verschillende groepjes. Immers, hoewel sommigen dachten er een gezellig onderonsje van te maken, hadden wij een strak plan met elf eilandjes in de zaal en telkens 9 vertegenwoordigers van verschillende ziekenhuizen per tafel... kortom, dit kon niet anders dan interessant en gezellig worden, met een massa aan informatie en ervaringen.

Voor alle deelnemers: houd u vooral niet in om een vraag of stelling achter te laten als reactie op deze blog, mogelijk ook met een persoonlijk mailadres zodat u verder kan geholpen worden. Presentaties en andere info volgen later op de GZA-website (binnen enkele dagen). Hebt u een vraag over meetinstrumenten, de BBT/BBK-zaak of ... dan mag dit ook via kenny.decuyper@kdg.be!

Vele groeten, tot later!


De week van verpleegkunde ... een inspiratiebron - 12 april 2012

Het is weer een hele tijd geleden dat ik aan een nieuwe blog kan beginnen. Redenen nu zijn (geweest): een drukke voorbereiding voor de week van verpleegkunde, een druk examenschema en bovenal een week op Erasmus naar Zweden om te gaan spreken over ouderenzorg. Eigenlijk stuk voor stuk boeiende zaken, maar zo tijdrovend ... ik zal niet snel in m'n oude dag zitten denk ik.

Twee weken voor m'n vertrek naar de universiteit in Örebro (Zweden) kreeg ik onderwerpen toegezonden: men vroeg een les te geven over geriatrische screening en assessment, maar ook over assessment bij dementie en over de basis van dementie met een reflectie naar specifieke zorgbehoeften. Geen kleine boterham dus, te meer de week voor m'n vertrek werd gevuld met 3 volle dagen mondeling examen 'ouderenzorg'. Ik zat aldus helemaal in de sfeer, maar hoe moest ik nu op zo een korte tijd nog een vernieuwend verhaal brengen over dementie... Eerlijk toegegeven is m'n collega op de hogeschool een experte op dit domein, en zag ik nog behoorlijk groen achter m'n oortjes. Maar dan kwam de dag van de ouderenzorg in Oostende, midden tussen de examenreeks, met als onderwerpen: screening voor functionele achteruitgang, assessment, de zorgrelatie centraal in de context van personen met dementie. Dit laatste zou wel eens een inspiratiebron kunnen worden voor Zweden. En of... Gerke de Boer sprak over zijn ervaringen tijdens z'n loopbaan in instellingen en wooncomplexen voor personen met dementie. De inhoud maar vooral ook de manier waarop hij z'n verhaal bracht, was zo realistisch, aansprekend en aangenaam om naar te luisteren, tegelijk ook zeer herkenbaar in sommige situaties, tot slot blijft iedere persoon maar een mens, ook al heeft ie te kampen met dementie. Ik kocht z'n boek en las het bijna in één ruk uit (U woont nu hier, trouwens gratis te downloaden). Naast een prachtige verhaallijn over dementie ging het ook over zelfzorgactiviteiten en vooral de zelfzorggewoonten, bepaalde wijzen van gedragen en uitvoeren van dagelijkse zorg die persoonlijk heel verschillend kunnen zijn, maar tegelijk zo herkenbaar blijven. En dus is een goede kwaliteit van zorg gelijk aan het vragen naar welk type thee de bewoner vroeger dronk, welke krant hij of zij las, welke dagindeling hij of zij gewoon is, en trachten de woonsituatie van thuis na te bootsen in de zorginstelling.

Ik zou nog uren kunnen schrijven, maar ga kort besluiten met de ervaring dat ik dankzij deze studiedag een extra dimentie van dementie hebben leren kennen, dat ik niet alleen de Zweedse studenten klaarblijkelijk heb kunnen boeien, maar dat ik m'n studenten die voorzichtig kiezen voor een stage in een residentie/woonzorgcentrum ook een vernieuwend leerdoel kan meegeven dankzij de bron van informatie.

Boeiend om te ontdekken!


Een emotioneel moment - 25 januari 2012

In de zorg voor personen in nood, los van de leeftijd, wordt vandaag heel veel denkwerk verwacht. De zorgverlener moet nadenken over medicatie, over zorgplannen, over gezond roosteren enz. Dat resulteert soms, gewild of ongewild, in een gebrek aan tijd om ook wat emoties te delen, om een vertrouwelijke band te scheppen met de patiënt. En toch, toch kan iedereen zich nog wel een moment herinneren waarin emoties centraal stonden.
Bij mij gaat het over de volgende situatie ...

In het kader van de interne liaison geriatrie moest ik langsgaan bij een dame van Oost-Europese afkomst, met al aardig wat lentes achter zich. Het was een actieve dame van 86 jaar, omringd door de dochter en schoonzoon. De dochter toonde wel interesse in mijn bedoelingen, of tenminste in mijn opdracht naar assessment, maar vertelde tegelijk bij dat ik de vragen maar aan haar moest stellen en zij dan zou trachten te antwoorden ... want de moeder kon niets meer begrijpen, ook niet meer praten, het sloeg allemaal op niets (zei de dochter luidop). Daarop richtte ik me toch even tot de moeder, sprak haar aan in volle nieuwsgierigheid van haar reactie, om dan misschien een idee te vormen of er weldegelijk sprake is van een spraak/taalstoornis of dat ik haar nog best wel kon begrijpen. Maar helaas bleef het bij enkele wazige gebaren, mevrouw wilde iets duidelijk maken door te wijzen of te wuiven, door met haar hoofd en ogen te draaien. De dochter vervolgde haar verhaal dat de moeder een echte plant was geworden na een CVA nu ongeveer 6 maanden geleden. Ze kon niets meer zelfstandig doen, moest verhuizen naar een woonzorgcentrum en 'kijk' zei de dochter, 'ik moet ze verdorie voeden als een klein kind', en ze ramde de koffielepel met bijhorende kinderlijke aansturing in de mond van mevrouw.
Voor mij was het duidelijk dat er frustraties zaten bij de dochter, dat ze zich misschien zelf beperkt voelde in haar sociaal contact, in haar vrijheid, nu ze sneller dan gedacht een stukje zorg moest dragen voor haar moeder zo.

Enkele dagen later wou ik toch nog even langsgaan bij mevrouw, om te kijken hoe ze het stelde. Mevrouw zat op in de zetel, met het middagmaal voor haar. Omdat ze heel nieuwsgierig was naar het eten, of misschien het eten niet lustte, ook omdat ze duidelijk moeilijkheden had met de hand-mondcoördinatie en het voedsel hamsterde in de mond en kaakzakken, was de 'warme' middagmaaltijd al helemaal afgekoeld ... koude puree met boontjes ... echt niet smakelijk.

Ik probeerde een conversatie aan te gaan aan de hand van korte vragen, ook wat gebaren taal. En als bij wonder hadden we een manier gevonden om te communiceren. En toen ... toen schoot mevrouw plots in tranen, ze maakte een gebaar met de vinger over haar keel en benoemde daarbij 'broer', 'zus', 'ouders' (mevrouw wilde zeggen dat al deze personen ondertussen overleden waren) en daarop stelde ze de vraag, met een krop in de keel en tranen in de ogen: WAAROM?!

Ik dacht onmiddellijk terug aan de woorden van de dochter, aan de mogelijkheid dat mevrouw toch meer zou kunnen begrijpen dan op het eerste zicht zou blijken, maar ook aan haar levenskwaliteit die 86 jaar naar behoren is geweest, en nu, net nu tijdens haar laatste levensfase zo hard moet worden. Toegegeven, zo een ervaring houdt je scherp en alert maar brengt verdorie ook emoties los.


Ben je huisziek, geef dan je hand en ik help je! - 4 januari 2012

'Huisziek' zijn, ik had er eigenlijk nog nooit van gehoord, en toch doet het een belletje rinkelen. Het doet me denken aan sommige mensen in m'n directe omgeving en heel zeker ook aan sommige ouderen die ik ben tegengekomen in de loop van mn tewerkstelling als liaisonverpleegkundige.
De titel van dit stukje tekst klinkt misschien wel bekender in de oren ... het is een vrije vertaling van een recent liedje van de nog piepjonge zangeres 'Birdy'. Ik hoorde haar stem op de radio, zag een live optreden tijdens een dansprogramma en was helemaal verkocht. De teksten van haar album zijn zo veelzeggend, zo diepgaand en emotioneel. Daarom wil ik even stilstaan bij enkele van haar woorden.

Het meisje zingt namelijk over de pijn die dames moeten doorstaan wanneer een man in hun leven is geweest, een jongen waarvoor ze zich helemaal hebben gegeven, maar niet konden ontvangen waarop ze zo hadden gehoopt. Mister loneliness loert dan om de hoek, en bij de ene doet die eenzaamheid al sneller z'n intrede als bij de ander. Maar hoe of wanneer dan ook, dat maakt eigenlijk niet uit, het is en blijft een heel onaangenaam, wretend gevoel. Deze eenzaamheid, het idee om gevangen te zitten tussen de 4 muren van het huis(je) waarvoor men zolang heeft gewerkt, plezierige momenten in het leven heeft links gelaten, centen heeft voor gespaard en vrije tijd opgeofferd om te gaan werken en sparen, kan uiteindelijk leiden tot een gevoel van afkeer, een beangstigend gevoel ook, een gevoel van waardeloosheid ten aanzien van datzelfde huis. Mensen worden dan bijna ziek van thuis te zitten en willen zo vaak gewoon ver weg van huis ... maar even dikwijls slagen ze er niet in, omdat ze minder mobiel zijn geworden, niet meer in het verkeer durven of niet in staat zijn door de psychische toestand, of misschien zelfs omdat ze afhankelijk zijn van derden. 'And if you are home sick, then give me your hand and I hold it ... '

Ik denk in dit geval aan mn eigen grootmoeder. Een échte oma, warm van hart, grappig tot soms wat lichte zelfspot met de leeftijd, maar zeker ook een bron van levenswijsheid, een bron ook van relativeringskunst. Zoals u mogelijk al hebt gelezen is mn grootmoe ondertussen in een palliatieve situatie terecht gekomen door een gezwel in de lever, met oorsprong in de onderbuik, en dat maakt dat het eens te meer gebeurt dat ze terugkijkt op haar leven. Ze heeft altijd thuis klaargestaan om haar minder trouwe man op te vangen (later gescheiden), om zorg te dragen voor haar zoon (mijn vader), om de kleinkinderen (mijn zus en ikzelf) te ontvangen als slaapgastjes. Zelden is mijn oma verder van huis weggegaan dan de grenzen van het dorp. Ze was ook niet uit huis te krijgen, de kleinste reden was voldoende om thuis te blijven. De oorlogsjaren niet meegerekend (met zorgen voor de zieke moeder (op jonge leeftijd overleden) en nadien de vader) leeft mijn oma nu ongeveer 55 jaar binnen haar 4 muren, en de dagen die ze achter haar raam in woonkamer heeft doorgebracht, die wens ik niemand toe. Maar spijtig genoeg kan de klok niet terug. Zoals ik eerder al schreef, is dit zeker geen unieke situatie. Er zijn best wel meer mensen die deze zware tijden moeten doorstaan.

Bij de woorden 'then give me your hand and I hold it' denk ik dan aan een goede kennis en schat van een dame, werkzaam bij de dienst familiezorg. Zij is als een kind aan huis, ze kent grootmoe evengoed of bijna beter als wij, de kleinkinderen, ze is ook een aanspreekpunt, vooral in deze periode van palliatieve zorg. Zij, Marleen, heeft echt haar hand uitgestoken en neemt grootmoeder mee onder haar vleugels. Tegelijk denk ik ook aan de thuisverpleegkundigen, mensen die zich met hart en ziel inzetten en bijna dagelijks in situaties van eenzaamheid terechtkomen. Ik hoop van ganser harte dat ze dit ook tijdig herkennen en op hun beurt een hand kunnen uitsteken. Met dit liedje dat dagelijks door mijn hoofd gaat, groeit mn respect voor al deze zorgverleners elke keer weer.

Zelf probeer ik dat ook te doen, als er een oudere persoon op een afdeling verblijft waarbij een probleem van eenzaamheid sluimerig aanwezig is. Het hoeft niet altijd in ruime zin te zijn, mensen kunnen zich immers ook eenzaam voelen wanneer ze weinig info krijgen van artsen, wanneer er geen feeling is met de verpleegkundigen, wanneer ze uren doorbrengen op de kamer, vergezeld van mr. angst en mevr. onzekerheid. Ook dan kan een uitgereikte hand wonderen doen. Ik ben er echt van overtuigd dat dat signaal een kernelement is in de zorg voor oudere personen. Alleszins draag ik het voor altijd verder mee!

Geef uw Gebruikersnaam en Paswoord.
Gebruikersnaam
Paswoord
Blijf ingelogd
Paswoord vergeten?