Geschiedenis NVKVV
  • Home
  • Geschiedenis NVKVV
Terug

Geschiedenis NVKVV sinds meer dan 70 jaar

Het NVKVV bestaat ‘jaar en dag’ en draagt de ervaring en expertise van al die tijd mee. Weet jij hoe de organisatie ontstond en groeide? 

Meer dan 100 jaar 
Meer dan 100 jaar geleden, op 1 februari 1919, werd de eerste ‘Beroepsunie der verpleegsters’ in Brussel opgericht. De jaren nadien zagen ook lokale beroepsunies voor katholieke Vlaamse verpleegsters het daglicht onder andere in Antwerpen, Mechelen, Hasselt, Leuven, Brussel, West- en Oost-Vlaanderen. Door de afgevaardigden van de eerste twee lokale unies werd op 23 februari 1922 een neutraal en nationaal verbond met een Waalse en Vlaamse afdeling gesticht onder de naam ‘Nationaal verbond der Belgische verpleegsters’, het NVBV. Juffrouw Jeanne Hellemans, een katholieke verpleegkundige, werd op 17 september 1923 voorzitster benoemd. 

Van VKVV naar NVKVV
Nadien, in 1934, was een beginnende samenwerking tussen meerdere Vlaamse plaatselijke afdelingen de aanleiding tot de start van een ‘Vereniging voor katholieke verpleegsters en vroedvrouwen der Vlaamse gouwen in België’. Tijdens de tweede wereldoorlog stopten de verenigingen hun voornaamste activiteiten. Op het einde van de oorlog, in 1944, kon E.H. J. Nijs, de eerste nationale proost van de Vlaamse Katholieke Verpleegsters, de gewestelijke verantwoordelijken van de plaatselijke afdelingen uitnodigen om samen de uitbouw van een nationale organisatie te bespreken. Vanaf 1 januari 1945 ging het ‘Verbond der katholieke Vlaamse verpleegsters’, het VKVV, van start met juffrouw Alice Installé als eerste nationaal voorzitster. In 1952 werd het woord ‘Nationaal’ aan ‘VKVV’ toegevoegd en werd dat het NVKVV.

In die beginjaren was het NVKVV een feitelijke vereniging. Op 25 april 1959 werd ze omgevormd tot een vzw. Die hervorming verruimde haar bevoegdheden over nog twee andere beroepen: de vroedvrouwen en de verpleegassistenten. Ook de beheerraad werd uitgebouwd met, naast de voorzitter, algemeen secretaris en proost, ook afgevaardigden van de plaatselijke afdelingen en vier adviseurs. 

Aankoop het huis voor verpleegkundigen 
Brussel is steeds de thuisstad van het NVKVV geweest. In 1962 verhuisde de organisatie van de Dwarsstraat naar de Jozef-II straat en in 1973 naar het huidige secretariaat in de Vergote square 43, 1030 Brussel. Dat huis werd gekocht met financiële steun, onder meer onder de vorm van renteloze obligaties, van leden en van anderen. Het Vervolmakingscentrum kreeg een plaats in een nieuw gebouw in de Fréderic Pelletierstraat dat aanleunt bij het hoofdgebouw. 

Het NVKVV groeide in versneld tempo 
De dynamische werking in de jaren vijftig draaide rond drie sleutelfiguren: kanunnik Emiel Polleunis als proost, juffrouw Mariette Keirens als voorzitster en juffrouw Ghislaine Van Massenhove als algemeen secretaresse. Vanaf het ogenblik dat juffrouw Van Massenhove officieel tot derde nationaal voorzitster werd benoemd, ontlook het NVKVV in versneld tempo. 

Ghislaine Van Massenhove was een dynamische vrouw. Het ‘Geneeskundig Magazine’ start in oktober 1978 een interview met haar met de woorden: ‘Weinigen in dit land hebben een zo ingrijpende en stuwende rol gespeeld bij de emancipatie van de verpleegkunde en de verpleegkundigen als mej. Ghislaine Van Massenhove, voorzitster van het Nationaal Verbond der Katholieke Vlaamse Verplegenden en nu, sinds kort, ook voorzitster van de internationale vereniging van katholieke verpleegkundigen en medisch-sociale assistent (CICIAMS). De groei naar de volwassenheid van de verpleegkunde als zelfstandige discipline, naast en niet onder het artsenkorps, is een stuk levenswerk geweest van deze dynamische vrouw.’ 

Marc Dupon, jarenlang bestuurslid en drijvende kracht achter de Week van de Verpleegkundigen en Vroedvrouwen in Oostende vertelt over zijn ontmoeting met juffrouw Van Massenhove: ‘Ik zag haar voor het eerst tijdens de studentenrevolte in 1969 waar zij het woord nam en ons enthousiast maakte om voluit te gaan voor het statuut van de verpleegkundige, om onze plaats in te nemen naast de arts, niet onder de arts. Zij was een zeer krachtige dame, iemand die 10 jaar vooruit dacht. Haar betoog prikkelde me en ik contacteerde haar. Ik zei: “Ik wil me engageren in het NVKVV maar dat bestaat enkel uit juffrouwen en religieuzen.” Vrouwen stopten in die tijd immers met werken wanneer ze huwden. Juffrouw Van Massenhove verzekerde me dat ik als man welkom was en ze coachte me. Ze was veeleisend maar je leerde veel door haar. Ze heeft van het NVKVV een forum gemaakt, een platform waar verpleegkundigen elkaar kunnen ontmoeten. Ze stuwde de verpleegkunde en de vroedkunde naar een hoger niveau. Ze voorzag de nood aan vorming en organiseerde de eerste Week van de Verpleegkundigen en Vroedvrouwen in het Kursaal in Oostende in 1975. Die eerste week liep over 4 dagen en had meteen 6.000 deelnemers. In de jaren ’80 liep de opkomst op tot 11.000 deelnemers. De weerklank was groot.’

17 februari 1980 gegrift in de geschiedenis van NVKVV
Die datum staat gegrift in de geschiedenis van het NVKVV. Op 17 februari 1980 kwamen juffrouw Ghislaine Van Massenhove en kanunnik Jacques Van Craenenbroeck om in een ongeval in Aalter. Marc Dupon over die dagen: ‘Voor ze naar het congres van CICIAMS in Mexico vertrok, zag stafmedewerkster Agnes De Baets juffrouw Van Massenhove de deur van haar bureau toedoen terwijl ze zei: ‘Ik trek de deur hier achter me dicht en ik ben er gerust in.’ Op de terugweg van de luchthaven naar hun woningen, na het congres, kreeg kanunnik Van Craenenbroeck vermoedelijk een hartinfarct – hij zat aan het stuur - en verongelukten ze beiden. Een herinnering die me nog steeds verdriet doet. ‘

Voorzitterschap NVKVV
In de overgangsperiode nadien, van 1980 tot 1983, werd Agnes De Baets voorzitster ad interim, Ludo Geenen secretaris en Michel Foulon penningmeester. Tijdens de daaropvolgende verkiezingen in april 1983 werden zij benoemd tot stafmedewerkers om in te staan voor de dagelijkse werking van het NVKVV, ondersteund door het Bureau en door de Raad van Bestuur met Hilde Stoffelen als voorzitster. Sinds die tijd zorgen de stafmedewerkers voor de continuïteit binnen het NVKVV. De bestuursleden staan voor vernieuwing wat het NVKVV behoedt voor verstarring; zij hebben mandaten van 4 jaar die éénmaal verlengd kunnen worden.

Na Hilde Stoffelen werd het voorzitterschap waargenomen door An Verlinde (1991-1999), Jos Froyen (1999-2003), Jo Logghe (2003-2007), Magda Vermeulen (2007-2015), Koen Balcaen (2015 - 2020) en Henk Cuvelier (2020 – heden). 

Michel Foulon (1973-2014) was naast directeur van het Vervolmakingscentrum (1988 – 2014) ook algemeen coördinator van het NVKVV van 1991 tot 2014. Die functie wordt vandaag ingevuld door Ellen De Wandeler. 

In opvolging van kanunnik Van Craenenbroeck werd E.H. Antoine Rubbens benoemd tot proost. Na zijn pensionering werd hij opgevolgd door E.H. Tony De Jans tot 2008. Nu is het NVKVV een pluralistische vereniging. 

Het eerste tijdschrift
Het VKVV startte in 1945 meteen met een eigen verbondstijdschrift. Na de verruiming van de organisatie in 1959 werd het tijdschrift ‘Verplegenden en Gemeenschapszorg’ het nieuwe beroepsblad. In 1975 kreeg dat de naam van ‘Verpleegkundigen en Gemeenschapszorg’, later ‘Verpleegkundigen, vroedvrouwen en Gemeenschapszorg’. In 1997 werd een overeenkomst met de uitgever van het tijdschrift Nursing in Nederland getekend. Dat tijdschrift is sindsdien het tijdschrift voor leden en verschijnt elf keer per jaar.

Opdracht en realisaties
Wat was van bij de start het doel van het NVKVV? Wat werd er gerealiseerd? Een ingekorte lijst:
  • Het samenbrengen van verpleegkundigen en vroedvrouwen rond een bepaald thema in werkgroepen
  • De oprichting van een ‘Vervolmakingscentrum voor verplegenden’ in 1962 met onder meer een Kaderopleiding voor hoofdverpleegkundigen en –vroedvrouwen, erkend door het Ministerie van Onderwijs en een pedagogische opleiding voor verpleegkundige docenten
  • De vertegenwoordiging in diverse officiële raden en commissies FOD, RIZIV,… 
  • De oprichting van een ‘Erefonds voor gepensioneerde en chronisch zieke verplegenden’ in 1962
  • Het startsein voor een studentenraad in 1964
  • De organisatie van studieweken, congressen; 
  • De organisatie van een jaarlijkse ‘Week van de verpleegkunde’ in het Kursaal in Oostende;  
  • De promotie van wetenschappelijk onderzoek in de verpleegkunde
  • En nog zoveel meer! 


Bronnen
  1. Geneeskundig magazine, oktober  ’78, nr. 10. 
  2. Vermandere K., Ontstaan en groei van 1919 – 1969, NVKVV, Brussel, 1987.
  3. Verpleegkundigen en Gemeenschapszorg, jubileumnummer 1959 – 1984, NVKVV, Brussel , 40ste jaargang, oktober 1984
  4. Verpleegkundigen en Gemeenschapszorg, 25 jaar vzw – een overzicht, NVKVV, Brussel, 40ste jaargang, december 1984.
  5. Verpleegkundigen en Gemeenschapszorg, 1980, extra editie na het overlijden van kanunnik Van Craenenbroeck en juffrouw Van Massenhove.